Agus mé ag déanamh mo thurgnamh ar fad agus ag déanamh iarracht an ola a bhaint ón oráiste, thóg mé faoi deara go raibh trí príomh fachtóirí ag dul leis :
- Ullmhú na oráistí
- An slí in a rinne mé an driogadh
- Ag scaradh an ola ón uisce
Sa tábla thíos, tá achoimre ar na driogadh ar fad agus an ullmhú oráistí a théann leis, chomh maith lena torthaí.
San rannóg turgnamh, déanaim chuir síos ar na modhanna ullmhúcháin oráistí ar fad, na driogadh ar fad agus na modhanna a d'úsáid mé chun an ola a bhaint ón uisce.
1. Ullmhúcháin Oráistí :
Modh 1 - Laíon Oráiste a Bhaint
Modh 2 - Slisní
Modh 3 - Craicne oráiste le laíon a cumasc l'uisce
Modh 4 - An forchraiceann a bhaint le scamhaire
Modh 5 - Oráiste a Grátáil
2. Dríogadh:
• Driogadh Gal (Cosúil leis an cúrsa Ceimic ón Ardteistiméireacht)
• Driogadh Beag & Driogadh Mór
• Driogadh Gal - Trealamh LIT
• Soxhlet
• Driogadh Gal - Trealamh UL
3. Ag Scaradh Ola ón Uisce:
1. Úscadh le ether agus Sodium Sulfate
2. Buiréad
3. Salann (NaCl) & Buiread
4. Pipéad
5. Driogadh
1. Ullmhúcháin Craicne na Oráistí
Modh 1 - Laíon Oráiste a Bhaint
 Gaireas
2 Oráistí Mór
Cumascóir Láimhe
Eascra 500ml
Sorcóir Grádaithe
Fleasc Tóinchruinn
Rásúr
Modh
• Bain mé na craicne de dhá oráistí le méaraí.
• Bain mé an laíon píosa ar píosa le scian nó scamhaire.
• Chuir mé an forchraice ann ansin in eascra 500ml le 150ml.
• Le cumascóir láimhe, bhris mé síos an craicne go dtí go raibh siad an mín.
• Ansin, chuir an mé an meascán san fleasc tóinchruinn, le haghaidh fiuchadh.
• Ghlan mé isteach an meascán forchraice ann le 70ml uisce.
Toradh
Bíonn meascán aonfhoirmeach mín ansin.
Modh 2 - Slisní
Gaireas
 2 Oráistí Mór
Eascra 500ml PICS
Uisce 50 ml
Scian
Modh
• Bain mé an craicne de dhá oráistí le méaraí.
• Níor bhain mé an laíon.
• Gearr mé an oráiste is slisní le scian géar.
• Bhí siad timpeall 5mm tiubh agus 5cm i bhfad.
• Cuir mé na slisní ansin san fleasc tóinchruinn le 50ml uisce.
Toradh
Bhí slisní tanaí le forchraice ann agus laíon.
Modh 3 – Craicne oráiste le laíon a cumasc l'uisce
Gaireas Cumuscóir Láimhe
220ml Uisce
Eascra 600ml
Scian
Modh
1. Ghearr mé na craicne oráistí suas le scian
2. Níor bhain mé an laíon
3. Chuir mé é isteach go eascra 600ml
4. Chuir mé 150ml uisce isteach san eascra 600ml.
5. Mheasc mé an uisce agus craicne ar feadh 5 nóiméad le cumascóir.
6. Chuir mé an leacht isteach san fleascán tóinchruinn
7. Ghlan mé isteach aon craicne a raibh fágtha le 70ml uisce.
Toradh
Leacht a bhí ann. Bhí boladh sú oráiste úr as.
Modh 4 - An forchraiceann a bhaint le scamhaire
Gaireas
Oráiste Scamhaire
Pláta
Modh
- Ghearr oráiste suas i leath.
- D'úsáid me scamhaire chun an fhorchraiceann a bhaint.
- Bhailigh mé an craicne ar pláta.
Toradh
Bhí forcraicne gan aon laíon fágtha.
Saghas driogadh déanta leis an modh seo:
Soxhlet
Driogadh
Driogadh Gal
M odh 5 - Oráiste a Grátáil
Gaireas Grátálaí
Pláta
Oráiste
Spúnóg
Modh
1. Grátáil mé craicne an oráiste suas go píosaí beaga ar pláta.
2. D'úsáid mé spúnóg chun an oráiste a chuir isteach san fleascán tóinchruinn
Toradh
Bhí píosaí beag bídeach oráiste, bhí sé fliuch go leor agus is dóigh liom go raibh sé sin an ola.
2. Driogadh
Driogadh Gal
Driogadh Gal: shubstaintí a scaradh óna chéile de bharr difríochtaí san fiuchphointe ag úsáid gal. Bíonn sé seo riachtanach ag úsáid substaintí nádúrtha. Is modh é chun ola a bhaint ó ábhar phlanda.
Teoiric ar a bhfuil sé bunaithe:
Uaireanta loitear substaintí ag a bhfuichphointí mar tá an teocht ró-ard. Driogadh gal is ea slí chun substaintí a scaradh faoi a fiuchphointí. Galaítear an ola sna ábhair nádútha ag teocht níos ísle agus níos oiriúnaí.
1. Driogadh Gal (Cosúil leis an cúrsa Ceimic ón Ardteistiméireacht)
Rinne mo múinteoir an cinneadh ola a bhaint as clóibh a dhéanamh liom chun thaispeáint dom an saghas rud a bhí i gceist. Seo turgnamh a déantar don Ard Teistiméireacht.
Réamhchúramaí le haghaidh gach driogadh déanta:
• Tá baol dó le galuisce, coiméad na lámha amach ón gal atá á éalú.
• Úsáid feadán sláintiúil leis an gineadór gal chun ardú bhrú agus pléascadh a chosc.
• Tá eugéanól loiscneach , ná cuir do mhéar air.
• Úsáid gaiste gal ionas nach líon ann an fleascán fiuchadh le uisce.
Eolas ar Eugéanól:
Eugéanól is ea an príomhábhar in ola clóibh .
• Faightear an eugéanól ag snámh ar an uisce nó mar eibleacht (emulsion), sin é, mion-braonáin meascaithe tríd an uisce.
• Tá cuma eibleacht bán ar eugéanól.
• Is féidir an eugéanól a eastóscadh ón uisce ag úsáid tuaslagór mar cioclaheacsán. Tuaslag ann an eugéanól an mhaith ann mar tá an dá shubstaint neamhpholach. Galaítear an cioclaheacsán agus tá eugéanól íon fágtha. Áfach, ní turgnamh glas é nuair a úsáidtear tuaslagán orgánach mar cioclaheacsán.
Feidhm Eugéanól:
Blaisteoir, Gallúnach, Antai-seaptach
An Turgnamh
Comhdhlúthadán Liebeg
Fleascán Cónach
Glacadóir
Glacadóir
   
Tiúb Sábháilte
Galghaiste
Gineadóir Gal
 
Gaireas
Gal Ghaiste, Tiúb Sábháilteacht, Comhdhlúthadán, Gineadóir Gal, Fleascán Cónach, Eascra 50L, Pláta Teas, 3 Seastáin, Tiúb Glacadóir
Modh
• Chuir mé an trealamh le chéile go cúramach cosúil leis an léaráid thuas.
• Chuir mé uisce isteach san gineadóir gal.
• Chuir mé 8 clóibh isteach sa fleasc Cónach
•  Chuir mé tiúb ón sconna isteach san Comhdhlúthadán Liebig ar mbun agus chuireadh tiúb ag teacht amach ó barr an comhdhlúthadán agus isteach san doirteal.
Gal
 Uisce Isteach
• Chuir mé an uisce ar siúl go cúramach agus an pláta teas chomh maith.
• D'fhág me an gineadóir gal ar súil ar feadh 2 uair a cloig.
Toradh Bhí beagáinín eibleacht fágtha.
Conclúid
Baineadh ola ón clóibh ach níor scaradh é ón uisce mar ní raibh aon cioclaheicseán. Nóta: Bhí orm súil an géar a coimeád ar an gaireas de bharr an gal a cruthaítear. Nuair a líonadh an gal ghaiste bhí orm stop a chuir leis agus an uisce a doirt amach. Bhí orm súil a coimeád ar an tiúb sábháilte chomh maith mar nuair a bhí in iomarca
brú sa gineadóir, tháinig an uisce amach in ngach áit. Bhí sé seo dainséarach leis an pláta leictreachas teas ar súil.
2. Gnáth Driogadh Beag & Mór
Driogadh: dhá shubstaint a scaireadh oná chéile dé bharr difríochtaí sna fiuchphointí ag úsáid teas.
 
Gaireas
Comhdhlúthadán, 2 Tiúb ann a, Ce ann Socair, Cuibheoir Claisen, 2 Bunsen,2 Fleascán Tóinchruinn, Glacadóir, Eascra, 2 Seasdán, Stopallán
Modh
- Chuir mé an Treallamh Gnáth Driogadh le chéile cosúil leis an léaráid thuas.
- Chuir mé an tiúb ag an mbun isteach go dtí deireadh an comhdhlúthadán agus an sconna agus an ce ann ar an mbarr isteach go dtí an doirteal.
- Chuir an uisce ar siúl go cúramach.
4. Chuir mé an bunsen faoi na oráistí.
5. Níor chuir mé an uige faoi go dtí go fhiuch an uisce sna craicne oráistí.
6. Nuair a fhiuch an uisce chuir an uige ar an seastán tríchosach agus coimeád súil gear air chun an teocht a choimeád tairiseach. Ní raibh mé ag iarraidh na oráistí a dó.
8. Coimeád mé ar siúl ar feadh uair go leath.
Toradh
Fuaireas eibleacht.
Conclúid
Bhí sé éasca go leor le déanamh agus fuaireas substaint orgánach san uisce.
3. Driogadh Gal - Trealamh LIT
Gaireas
Fleascán Tóinchruinn, Comhdhlúthadán Liebeg,2 Maintlín Teas, Glacadóir, 3 Seasdán, Eascra beag.
Modh
- Chuir mé an trealamh driogadh le chéile cosúil leis an léaráid thuas.
- Chuir mé an leacht/craicne isteach san fleascán tóinchruinn A, le 250ml uisce.
- Chuir mé 250ml uisce isteach i fleascán tóinchruinn B.
- Chuir mé an bunsen agus an maintlín teas ar siúl go dtí go raibh an uisce ag fiuchadh agus na oráistí te.
- Laghdaigh mé an flame nuair a fiuch an uisce i fleascán tóinchruinn B.
- D'fhág mé na oráisti ar teas seasta.
- Coimeád é ar siúl ar feadh dhá uair.
Toradh
Bhí eibleacht ann.
Conclúid
Fuair mé eibleacht tar éis 2 uair. Bhí deacrachtaí agam an ola a scaradh as an uisce áfach.
  
4. Soxhlet
Soxhlet: ann ná próiseas a úsáidtear chun úscadh nuair atá comhdhúil gan tuaslagóir.
Gaireas
250ml Fleascán Tóinchruinn, thimble, eastóscadh soxhlet, comhdhlúthán, 2 tiúb, 125ml uisce, 1 Oráiste
Modh
1. Chuir mé an trealamh Soxhlet le chéile de réir an léaráid thíos.
2. Chuir mé na oráistí isteach sa thimble agus chuir é sa ?
3. Chuir mé an tiúb ar an mbun isteach san sconna.
4. Chuir mé an tiúb ar an mbarr isteach san doirteal.
5. Chuir mé an uisce ar siúl go cúramach.
7. Ba cheart é a coimeád ar siúl suas go dtí 8 uair ach ní raibh am agam.
Comhdhlúthdán
Liebeg
  
5. Driogadh Gal - Trealamh UL *****
Comhdhlúthadán Liebig
Tiúb Seachadadh
Tiúb Sábháilteacht
     
Gaireas
Fleascán Tóinchruinn, Fleascán Cónach, Comhdhlúthadán Liebeg, Maintlín Teas,Doire Bunsen, Glacadóir, 3 Seasdán, Fleascán Tóinchruinn Glacadh,Tiúb Sábhailteacht, Tiúb Seachadadh
Modh
- Chuir mé an trealamh driogadh le chéile cosúil leis an léaráid thuas.
- Chuir mé an leacht/craicne isteach san fleascán tóinchruinn le 500ml uisce.
- Chuir mé 50ml uisce isteach i fleascán cónach.
- Chuir mé an an maintlín teas ar siúl
- D'fhág mé na oráistí ar teas go dtí go raibh siad ag fiuchadh agus bhain mé an Bunsen.
- Coimeád mé é ar siúl ar feadh uair.
|
